Bạn quan tâm Cách pha trà xáo tam phân sao cho dịu vị nhưng vẫn giữ giá trị thảo mộc. Bài viết hướng dẫn chọn lát rễ đúng cỡ, chọn nhiệt độ nước hợp lý, phối vị tự nhiên để dễ uống hơn, cùng tần suất dùng hàng tuần. Mục tiêu là giúp việc pha trở nên đơn giản, dễ dàng mang lại cảm giác bụng êm, ngủ tốt và tinh thần thoải mái.
Rễ xáo tam phân nên chọn lát khô đều, màu vàng nâu sáng, không ẩm mốc. Lát quá dày sẽ khó ra trà, lát quá mỏng dễ gắt. Tốt nhất nên cắt lát 1 – 2 mm để giúp trích ly ổn định cho pha trà hằng ngày. Loại bỏ tạp chất như vụn gỗ lạ trước khi pha. Việc định lượng nên dùng cân điện tử để tránh cảm tính, giúp mỗi mẻ có vị gần nhau.
Liều khởi đầu cho người mới là 2 – 3 g rễ khô cho 200 – 250 ml nước nóng. Nếu đang làm quen mùi vị, có thể bắt đầu 1,5 g cho 200 ml để dịu hơn, sau 3 – 5 ngày tăng dần. Người đã quen có thể dùng 3 – 4 g cho 250 ml để vị đậm hơn. Không nên tăng nhanh vì quá ngưỡng sẽ tạo cảm giác nóng người hoặc nặng đầu ở một số cơ địa.
Trước khi pha, tráng nhanh lát rễ bằng nước ấm 30 – 40 °C trong thời gian từ 5 – 10 giây để loại bụi mịn. Không ngâm lâu vì sẽ kéo mất hương. Dụng cụ nên là ấm thủy tinh hoặc sứ có nắp. Nếu pha theo bình giữ nhiệt, hãy đong liều chính xác để tránh quá tay khi ủ lâu. Ghi chú khối lượng và thể tích ngay lần đầu để lần sau lặp lại chuẩn.
Bảng gợi ý nhanh:
| Mục tiêu vị | Lát rễ khô | Nước | Gợi ý dùng |
| Dịu nhẹ | 1,5 – 2 g | 200 ml | Người mới, uống tối |
| Cân bằng | 2 – 3 g | 200 – 250 ml | Dùng sáng hoặc trưa |
| Đậm hơn | 3 – 4 g | 250 ml | Đã quen vị, uống sáng |
Trong quá trình chọn rễ và bào quản trước khi pha trà, để tránh phát sinh ẩm mốc và biến chất, tham khảo thêm cách bảo quản xáo tam phân.
Nước lọc sạch, đã đun sôi rồi để nghỉ 2 – 3 phút giúp nhiệt độ hạ còn khoảng 85 – 90 °C, phù hợp cho rễ, vỏ, thân thảo mộc khi pha kiểu trà hãm. Nhiệt quá cao dễ kéo vị gắt do tanin tăng, nhiệt quá thấp thì trích ly kém, trà nhạt mùi. Nhiệt tầm 85 – 90 °C thường cho hương dịu, nước vàng rơm trong.
Cách pha hãm: cho 2 – 3 g rễ vào 200 – 250 ml nước 85 – 90 °C. Đậy nắp 10 – 12 phút. Lắc xoay nhẹ rồi rót ra tách, uống khi ấm. Nếu muốn lần hai, thêm 150 ml nước nóng, hãm 6 – 8 phút. Tổng thể tích trong ngày không nên vượt 400 – 500 ml với người mới để tránh cảm giác quá no và nóng người.
Nếu thích vị trà nhẹ hơn, dùng 3 g rễ + 250 ml nước lạnh, đun lăn tăn 5 – 7 phút, tắt bếp, đậy nắp 5 phút, lọc bã. Cách này cho vị đậm hơn hãm nóng nhưng vẫn nhẹ nhàng, phù hợp buổi sáng. Khi dùng bếp, ưu tiên nồi thủy tinh hoặc inox, tránh dùng nhôm. Hạn chế sôi cuồn cuộn lâu vì dễ đậm vị gắt. Lượng nước hao do bay hơi có thể bù bằng 20 – 30 ml nước nóng sau khi tắt bếp.
Chất lượng nước ảnh hưởng đáng kể đến hương. Nước cứng cho vị thô ráp hơn, nếu thấy đục vị sau khi đổi nguồn nước, hãy thử nước lọc RO hoặc đun sôi để nguội 5 – 10 phút trước khi pha. Rửa ấm bằng nước nóng 60 – 70 °C trong thời gian 10 – 15 giây trước khi pha giúp ổn định nhiệt, hương tròn hơn.
Phối vị giúp dễ uống và điều chỉnh cảm giác bụng. Với táo đỏ, bổ đôi 1 – 2 quả cho mỗi 200 – 250 ml, cho vào cùng rễ rồi hãm 10 – 12 phút. Táo đỏ tăng độ ngọt thanh, hợp người mới làm quen hoặc uống buổi tối. Với cam thảo, dùng khoảng 0,3 – 0,5 g cho 250 ml để làm tròn vị, không nên tăng vì có thể ảnh hưởng huyết áp.
Gừng tươi 1 – 2 lát mỏng cho 250 ml phù hợp ngày mưa lạnh hoặc khi bụng lạnh. Cho gừng vào 2 – 3 phút cuối của lần hãm để giữ hương nhẹ. Tránh dùng gừng nếu đang nóng rát dạ dày. Khi phối nhiều vị, giữ tổng thể tích 200 – 250 ml và không tăng rễ quá 3 g cho mỗi tách để hương không bị đè.
Công thức: 2,5 g rễ + 1 táo đỏ bổ đôi + 1 lát gừng + 220 ml nước 88 °C, hãm 11 phút. Rót ra, để ấm vừa rồi uống chậm. Nếu muốn ngọt hơn, tăng táo đỏ thay vì đường để không làm nặng dạ dày. Tránh mật ong khi nước còn quá nóng vì dễ át hương thảo mộc. Người ăn nhạt có thể bỏ cam thảo, chỉ dùng táo đỏ để giữ vị thanh.
Ghi chú phản ứng cơ thể ở mỗi công thức: bụng êm hay không, có ấm nóng quá không, giấc ngủ thế nào. Sau 3 – 5 lần, bạn sẽ tìm được tỷ lệ hợp. Không nên dùng hương liệu tổng hợp vì sẽ che mất mùi tự nhiên và khó nhận biết chất lượng rễ.
Để đa dạng cách dùng hơn, tham khảo thêm cách ngâm rượu xáo tam phân.
Với người mới, sử dụng 1 tách 200 – 250 ml mỗi ngày, 3 – 4 ngày trong tuần là đủ. Nếu mục tiêu là ngủ êm, uống 1 tách trước ngủ 60 – 90 phút. Nếu mục tiêu là tỉnh táo nhẹ buổi sáng, uống sau ăn sáng 20 – 30 phút. Tránh dùng khi bụng đói hoàn toàn hoặc ngay sau bữa chính để hạn chế khó chịu.
Sau 7 – 10 ngày, đánh giá lại. Nếu thấy hợp, duy trì lịch 3 – 5 ngày mỗi tuần. Khi cơ thể báo nặng đầu, nóng người hay ợ nóng, hãy giảm còn 2 – 3 ngày mỗi tuần hoặc hạ liều rễ. Nguyên tắc là ít nhưng đều thay vì tăng nhanh. Người có dạ dày nhạy cảm nên ưu tiên trà hãm thay vì sắc và dùng khi nước còn ấm.
Với người đã quen, có thể dùng 1 tách mỗi ngày vào buổi sáng, cuối tuần nghỉ 1 – 2 ngày để cơ thể cân bằng. Khi có ngày cần tập trung, dùng sớm hơn 1 – 2 ngày để làm quen nhịp. Không nên dùng buổi tối muộn nếu bạn dễ khó ngủ. Trẻ em và phụ nữ mang thai hoặc cho con bú không tự ý dùng khi chưa được tư vấn cá nhân.
Độ đều đặn quan trọng hơn số lượng. Chỉ thay đổi một biến mỗi lần như tăng 0,5 g rễ hoặc tăng 30 ml nước để dễ nhận ra tác động. Ghi chú ngắn sau mỗi lần dùng giúp bạn nhanh chóng tìm lại công thức phù hợp nếu có thay đổi nguồn rễ.
Ngoài những công dụng phổ biến, các hoạt chất trong xáo tam phân còn có các tác dụng đáng chú ý khác, để hiểu rõ hơn, tham khảo xem xáo tam phân trị bệnh gì.
Trả lời: Hãm nóng 85 – 90 °C cho vị dịu, phù hợp người mới và uống tối. Sắc nhẹ 5 – 7 phút cho vị đậm hơn, hợp uống sáng. Hãy bắt đầu hãm nóng rồi thử sắc khi đã quen.
Trả lời: Có. Sau lần đầu 200 – 250 ml, thêm 150 ml nước nóng và hãm 6 – 8 phút. Vị sẽ nhẹ hơn, phù hợp uống buổi chiều. Tổng trong ngày nên dưới 400 – 500 ml với người mới.
Trả lời: Có thể vì nhiệt quá cao hoặc hãm quá lâu làm tanin tăng. Hãy hạ nhiệt còn 85 – 90 °C và rút thời gian. Nước cứng cũng làm vị thô, thử đổi nguồn nước.
Trả lời: Dùng rất ít 0,3 – 0,5 g cho 250 ml thường an toàn với người khỏe mạnh. Người tăng huyết áp hoặc đang dùng thuốc nên tránh hoặc hỏi ý kiến chuyên môn trước.
Để có được tách trà hài hòa, bạn cần chọn lát rễ có kích cỡ hợp lý, định lượng rõ ràng, dùng nước 85 – 90 °C. Theo dõi cảm nhận rồi tinh chỉnh liều nhẹ, đến khi cảm nhận các chỉ số cơ thể cải thiện tốt thì giữ tỷ lệ ổn định. Việc áp dụng cách pha trà xáo tam phân hợp lý sẽ đem lại tách trà ngon và tối ưu công dụng.
